Znaczenie miejsca i idea Szlaku Dworów Bałtyckich (Baltic Manors Route) – reprezentacja Pomerania Manors we Frankfurcie nad Odrą.
W obliczu współczesnych wyzwań turystyki kulturowej i ochrony dziedzictwa, rezydencje Regionu Morza Bałtyckiego zyskują nowy, transgraniczny wymiar. W ubiegły czwartek (25.06.2026) Karolina Maria Gołębiowska, członkini naszego Stowarzyszenia Pomerania Manors oraz Agnieszka Rek, kierowniczka Katedry Architektury Wnętrz na Zachodniopomorskim Uniwersytecie Technologicznym w Szczecinie, wzięły udział w prestiżowej konferencji naukowej ENCOUNTER: Znaczenie Miejsca – Interpretacja kultury dworskiej we współczesnej turystyce. Wydarzenie to, zorganizowane we Frankfurcie nad Odrą przy współpracy z projektem Interreg Baltic Manors Route oraz Europa-Universität Viadrina, stało się przestrzenią dynamicznej wymiany myśli między europejskimi naukowcami, konserwatorami i praktykami sektora kulturalno-turystycznego.
Misja projektu ENCOUNTER oraz idea Szlaku Dworów Bałtyckich (Baltic Manors Route)
Inicjatywa ENCOUNTER, zapoczątkowana w Danii w 2015 roku, od ponad dekady służy jako kluczowa platforma interakcji dla instytucji i badaczy zainteresowanych historią oraz interpretacją dziedzictwa rezydencjonalnego wokół Bałtyku. Głównym motywem przewodnim tegorocznego spotkania była koncepcja międzynarodowego, transgranicznego Szlaku Dworów Bałtyckich (Baltic Manors Route).
Projekt ten stawia sobie za cel ochronę, rewitalizację oraz zrównoważone, nowoczesne wykorzystanie historycznego krajobrazu kulturowego. Chodzi o to, aby dawne majątki ziemskie przestały być postrzegane wyłącznie jako statyczne pomniki przeszłości, a stały się wspólnym, żywym i samowystarczalnym dziedzictwem zintegrowanym ze współczesnym rynkiem turystycznym.
Instytucjonalny krok naprzód: Polskie akcenty w strukturach międzynarodowych
Aby nadać tym dalekosiężnym planom formalne ramy, powołano do życia „Stowarzyszenie stowarzyszeń” – nadrzędną organizację międzynarodową, skonsolidowaną przez ośmiu członków założycieli reprezentujących Danię, Niemcy, Szwecję oraz Litwę. Na czele tej struktury stanął p. Manfred Achtenhagen. Członkiem zarządu w tych międzynarodowych strukturach została p. Anna Mazuś – prezeska Stowarzyszenia Pomerania Manors. To ogromne wyróżnienie oraz dowód zaufania, które pozwala nam realnie współtworzyć strategiczne kierunki rozwoju turystyki kulturowej w rejonie nadbałtyckim. Działając w synergii, jako zintegrowana sieć europejska, planujemy rozwijać aktywność w pięciu kluczowych obszarach:
- Waloryzacja turystyczna: Podnoszenie atrakcyjności i dostępności obiektów dla gości z całego świata przy zachowaniu ich integralności historycznej.
- Promocja poprzez sztukę: Kreowanie i wspieranie międzynarodowych wydarzeń artystycznych rezonujących z unikalną tożsamością i duchem miejsca dworów bałtyckich .
- Lobbing i rzecznictwo: Skuteczne działania na rzecz lepszego dostępu do wsparcia instytucjonalnego, społecznego oraz funduszy unijnych i rządowych.
- Networking i lokalne ekosystemy: Budowanie trwałych powiązań sieciowych między poszczególnymi rezydencjami oraz tworzenie lokalnych łańcuchów dostaw opartych na regionalnym rzemiośle, usługach i gastronomii.
- Wymiana międzysektorowa: Transfer wiedzy akademickiej do praktyki biznesowej oraz wdrażanie sprawdzonych międzynarodowych modeli zarządzania.
Debata nad „trudnym dziedzictwem” i głosy ekspertów
Program konferencji obejmował 15 eksperckich wystąpień, które w sposób wieloaspektowy naświetliły fenomen kultury dworskiej. Prelegenci dokonali krytycznego przeglądu dotychczasowych strategii i przedstawili inspirujące case studies z całej Europy.
Szczególnie istotnym punktem z perspektywy krajowej był panel dyskusyjny „Polska – trudne dziedzictwo”, w którym ważny głos zabrał m.in. p. Tomasz Wolender, Zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków (szef WUOZ w Szczecinie), naświetlając specyfikę, wyzwania konserwatorskie oraz szanse rozwoju obiektów zabytkowych w naszym regionie.
Ślady Sitna we Frankfurcie
Podczas wizyty studyjnej, która wieńczyła konferencję, uczestnicy mieli okazję zwiedzić najważniejsze zabytki Frankfurtu nad Odrą, w tym Muzeum Miejskie Viadrina. Mieści się ono w cudem ocalałym, XVII-wiecznym pałacu miejskim „Junkerhaus” (dosł. Dom Młodych Paniczów) i posiada arcyciekawe zbiory.
Prawdziwą ozdobą kolekcji są zakupione trzy lata temu „Srebra Nowomarchijskie” – zestaw 10 cennych przedmiotów z XVII i XVIII wieku, które powstały na zamówienie komendantów i możnych obywateli pobliskiego Kostrzyna nad Odrą. Jak się okazało, aż dwa z tych dziesięciu arcydzieł złotnictwa zostały ufundowane przez dawnych właścicieli Pałacu Sitno. Członkowie rodu von Burgsdorff, bliscy współpracownicy Hohenzollernów i komendanci kostrzyńskiej twierdzy, kształcili się na tutejszym uniwersytecie, a podczas pobytu w mieście zamieszkiwali właśnie mury Junkerhausu.
Ta niezwykła zbieżność losów to namacalny dowód na to, jak potężny potencjał integracyjny i narracyjny kryje w sobie idea Szlaku Dworów Bałtyckich. Historie naszych obiektów przenikają się ponad dzisiejszymi granicami państwowymi, tworząc spójną opowieść, którą warto i należy prezentować współczesnemu turyście.
Składamy serdeczne podziękowania organizatorom, gospodarzom z Europa-Universität Viadrina, prelegentom oraz wszystkim uczestnikom, którym bliska jest przyszłość nadbałtyckiego dziedzictwa rezydencjonalnego. Wspólnie przywracamy blask historii!
Relacja i zdjęcia: arch. Karoliny Marii Gołębiowskiej
